Uşaqlara günəşdən qoruyucu (SPF) krem nə vaxtdan sürtmək olar?
6 aydan kiçik körpələri kölgə və geyim qoruyur, 6 aydan sonra isə uşaqlar üçün hazırlanmış SPF krem. Uşaqlıqda alınan günəş yanıqları illər sonra özünü göstərə bilər.
6 aydan kiçik körpələrə günəşdən qoruyucu (SPF) krem sürtmək məsləhət görülmür: bu dövrdə onları kölgədə saxlamaq və geyimlə qorumaq ən doğru yoldur. 6 aydan sonra isə uşaqlar üçün xüsusi hazırlanmış SPF kremlərindən rahatlıqla istifadə etmək olar. Uzm. Dr. Nərmin Quluzadə xatırladır ki, günəş şüaları uşağın inkişafı üçün nə qədər faydalıdırsa, dəri birbaşa zərərli şüalardan qorunmadıqda bir o qədər təhlükəli ola bilər.
“Biz uşaq olanda SPF yox idi, bizə nə oldu ki?”
Bu sualı valideynlər tez-tez eşidir, bəlkə də özləri də düşünür. Dr. Quluzadə cavab verir: nə ekoloji vəziyyət, nə də həyat tərzimiz və qidalanmamız o dövrlə eyni deyil. Üstəlik, günəşin dəriyə təsiri toplanır: uşaqlıqda alınan yanıqlar illər sonra özünü göstərə bilər. Araşdırmalar göstərir ki, uşaq yaşlarında günəşdən qorunmamaq və dərinin güclü şüalara məruz qalması gələcəkdə dəri xərçəngi riskini artırır.
6 aydan kiçik körpələr: kölgə və geyim
Bu yaşda körpənin dərisi çox incə və həssasdır. Ona görə əsas qorunma yolları:
- körpəni birbaşa günəş şüası altına çıxarmayın, kölgədə saxlayın;
- yüngül, açıq rəngli, qolları və ayaqları örtən pambıq geyim geyindirin;
- üzü, qulaqları və boynu örtən enli kənarlı papaq istifadə edin;
- uşaq arabasının günlüyündən istifadə edin, amma arabanın üstünü qalın örtüklə bağlamayın — içəridə hava dövranı pozulur və körpə tez qızır;
- isti havada körpəni tez-tez əmizdirin və ya qidalandırın.
Kölgə tapmaq mümkün olmayan istisna hallarda nə etmək lazım olduğunu pediatrınızla əvvəlcədən dəqiqləşdirin.
6 aydan sonra: düzgün SPF krem necə seçilir?
- Uşaqlar üçün hazırlanmış məhsul seçin.
- Geniş spektrli (həm UVA, həm UVB şüalarından qoruyan) və SPF 30 və ya daha yüksək olsun.
- Uşaqlar üçün adətən mineral filtrli kremlər — sink oksid və ya titan dioksid tərkibli — üstün tutulur: onlar dərinin səthində qalır və həssas dəridə qıcıqlanmanı daha az törədir.
- Ətirsiz məhsullara üstünlük verin.
- İlk dəfə istifadədən əvvəl kremi qolun daxili səthində kiçik bir sahəyə sürtüb dərinin reaksiyasını yoxlayın.
Kremi necə sürtmək lazımdır?
- Çölə çıxmazdan 15–30 dəqiqə əvvəl, bol miqdarda sürtün.
- Qulaqları, burnu, boynun arxasını, ayaqların üstünü unutmayın.
- Kremi hər 2 saatdan bir, həmçinin çimdikdən, çox tərlədikdən və dəsmalla quruladıqdan sonra təzələyin. “Suya davamlı” krem də təzələnməlidir.
- Sprey formalı məhsulu əvvəlcə ovucunuza sıxıb sonra üzə sürtün ki, uşaq onu nəfəsə çəkməsin.
- Krem tək başına kifayət deyil: papaq, ultrabənövşəyi şüalardan qoruyan uşaq günəş eynəyi və kölgə də vacibdir.
💡 Kölgə qaydası
Günəşin ən güclü olduğu saatlarda — təxminən 10:00 ilə 16:00 arası — açıq havada vaxtı qısaltmağa çalışın. Sadə yoxlama: uşağın kölgəsi boyundan qısadırsa, şüalar güclüdür və kölgəyə keçmək vaxtıdır.
Günəş yanığı olarsa, nə etməli?
- Uşağı dərhal kölgəyə və ya sərin otağa keçirin.
- Yanmış dərini sərin (buzlu olmayan) su ilə yuyundurun və ya sərin, nəm dəsmal qoyun.
- Uşağa tez-tez su verin, körpəni daha tez-tez əmizdirin.
- Yumşaq, boş, pambıq geyim geyindirin.
- Suluqlu qabarcıqları deşməyin; yağ və digər ev üsullarını sürtməyin.
- Dəri tam sağalana qədər uşağı günəşdən qoruyun.
Bəs D vitamini?
Dr. Quluzadə vurğulayır: D vitamini uşaqlar üçün vacibdir, amma bu, onları günəşin altında “yandırmaq” demək deyil. D vitamininin miqdarı ilə bağlı sualınız varsa, pediatrınızla danışın — lazım olduqda o, qidalanma və ya əlavələrlə bağlı fərdi məsləhət verəcək. Körpələrdə D vitamini profilaktikası da günəşlə deyil, pediatrın tövsiyə etdiyi şəkildə aparılır.
Nə vaxt həkimə müraciət etməli?
⚠️ Həkimə müraciət edin, əgər:
- 1 yaşdan kiçik körpədə günəş yanığı var;
- yanmış dəridə suluqlu qabarcıqlar yaranıb və ya yanıq geniş sahəni tutub;
- yanıqla yanaşı qızdırma, üşütmə, baş ağrısı və ya qusma var;
- uşaq az içir, az sidik ifraz edir, süst görünür.
İstidə uşaqda hərarət sürətlə yüksəlirsə, huşu dumanlanırsa, qıcolma və ya huş itirmə baş verirsə, dərhal 103-ə zəng edin və uşağı sərin, kölgəli yerə keçirin.
Övladınızı günəşin zərərli təsirlərindən qorumaq üçün doğru zamanda və doğru SPF kremlərdən istifadə etməyə laqeyd yanaşmayın. — Dr. Quluzadə
Qısa sual-cavab
Buludlu havada da krem sürtmək lazımdırmı?
Bəli. Ultrabənövşəyi şüaların böyük hissəsi buludlardan keçir. Su, qum və qar isə şüaları əks etdirərək təsirini artırır.
Böyüklər üçün olan kremi uşağa sürtmək olarmı?
Mümkünsə, uşaqlar üçün hazırlanmış kremdən istifadə edin. Böyüklər üçün olan məhsullarda ətir və həssas dərini qıcıqlandıra bilən digər maddələr ola bilər.
Keçən yaydan qalan kremi istifadə etmək olarmı?
Əvvəlcə son istifadə tarixinə baxın. Vaxtı keçmiş və ya uzun müddət istidə — məsələn, avtomobildə — saxlanmış krem qoruyucu təsirini itirə bilər.
Bu məqalə maarifləndirmə məqsədi daşıyır və həkim müayinəsini əvəz etmir. Övladınızın vəziyyəti ilə bağlı qərarı pediatrınızla birlikdə verin. Təcili hallarda 103 nömrəsinə zəng edin.
