Uzm. Dr. Nərmin Quluzadə — Bakıda pediatr (uşaq həkimi)

Xeyr, zərərli deyil. Əmgək kəllə sümükləri arasındakı təbii boşluqdur və beynin sağlam inkişafına imkan verir. Ona toxunmaq, başı yumaq və ya həkim müayinəsi körpəyə heç bir zərər vermir. Müayinədə əsasən iki əmgəyə baxılır: alın nahiyəsindəki böyük və başın arxasındakı kiçik əmgək.

Dərhal müraciət edin: əmgək qabarıqdırsa və körpədə süstlük, narahatlıq, əmməkdən imtina varsa, bu, təcili vəziyyətdir. Çökük əmgək isə susuzlaşmanın (qusma, ishal, az qidalanma) əlaməti ola bilər; bu halda da gecikmədən həkimə müraciət edin.

Allergen qidaları səbəbsiz gecikdirməyin: gecikdirmək körpəni allergiyadan qorumur. Onları da digər qidalar kimi “Üçlər qaydası” ilə təqdim edin: hər yeni qidanı 3 gün ərzində, az miqdardan başlayaraq tədricən artırın və körpənin reaksiyasını izləyin. Bu üsul mümkün reaksiyanı vaxtında görməyə və onun hansı qidadan olduğunu tapmağa kömək edir. Körpə qidanı yaxşı qəbul edirsə, onu rasionda müntəzəm saxlayın; reaksiya olarsa, həmin qidanı rasiondan çıxarın və pediatrınızla məsləhətləşin.

Uşaqlarda ən çox allergiya yaradan qidalar inək südü, yumurta və quru yemişlərdir (qoz, fındıq, küncüt və s.). Körpədə ağır ekzema və ya artıq təsdiqlənmiş qida allergiyası varsa, bu qidaların necə veriləcəyini əvvəlcədən pediatrla planlayın. Allergiya varsa, həmin qidadakı vitamin və minerallar pediatrla birlikdə seçilən təhlükəsiz alternativ qidalarla əvəz edilməlidir.

Qidadan sonra üzdə, dodaqda və ya dildə şişkinlik, nəfəs darlığı, xırıltı, təkrarlanan qusma və ya süstlük yaranarsa, dərhal 103 nömrəsinə zəng edin: bu, ağır allergik reaksiyanın (anafilaksiyanın) əlaməti ola bilər.

Çox vaxt bəli. İmmunitetin formalaşması, yeni mikroblarla tanışlıq və mövsüm dəyişikliyi bu prosesin təbii hissəsidir. Xüsusən bağçaya yeni başlayan uşaqlar ilk aylarda daha tez-tez xəstələnə bilər.

Lakin uşaq böyümə və inkişafdan geri qalırsa, infeksiyalar ağır keçir və tez-tez təkrarlanırsa, mütləq pediatr müayinəsi lazımdır. Belə hallarda səbəbi araşdırmaq üçün müayinə və lazım olduqda analizlər aparılır.

Öskürək xəstəlik deyil, orqanizmin müdafiə refleksidir: tənəffüs yollarını selik, bəlğəm və mikroorqanizmlərdən təmizləyir. Buna görə məqsəd öskürəyi kəsmək deyil, səbəbini tapmaqdır.

Müddətinə görə 2 həftəyə qədər olan öskürək kəskin, 2–4 həftə davam edən uzanmış, 4 həftədən çox çəkən isə xroniki öskürək sayılır. Yemək zamanı və ya yeməkdən dərhal sonra başlayan öskürək reflyuksla bağlı ola bilər. 4 yaşdan kiçik uşaqlara öskürək siropları tövsiyə edilmir: bu yaşda uşaq bəlğəmi sərbəst xaric edə bilmir və belə preparatlar vəziyyəti çətinləşdirə bilər.

Öskürək 2 həftədən uzun çəkirsə, qızdırma ilə müşayiət olunursa və ya uşaq gecələr öskürəkdən oyanırsa, pediatra müraciət edin. Nəfəs darlığı, xırıltı və ya dodaqlarda göyərmə varsa, dərhal 103 nömrəsinə zəng edin.

Ən çox rast gəlinən səhvlər: həkim məsləhəti olmadan antibiotik vermək, uşağı həddindən artıq bürümək, maye verməyi unutmaq və dərmanın dozasını özbaşına artırmaq.

Antibiotiklər viruslara təsir etmir, lazımsız istifadəsi isə bakteriyaların antibiotikə davamlılığına (rezistentliyə) səbəb olur. Həddindən artıq bürümək hərarəti daha da yüksəldə bilər. Qızdırma zamanı orqanizm çox maye itirir, buna görə uşağa tez-tez su və digər mayelər verin. Təyin olunan dozadan artıq dərman isə zəhərlənməyə səbəb ola bilər.

3 aydan kiçik körpədə hərarət 38°C və ya daha yüksəkdirsə, bu həmişə təcili haldır: dərman verməzdən əvvəl dərhal pediatra və ya təcili tibbi yardıma müraciət edin, körpənin vəziyyəti pisdirsə, 103 nömrəsinə zəng edin. Qızdırma enmirsə və ya 2–3 gündən çox davam edirsə, uşaq çox halsızdırsa və ya az sidik ifraz edirsə, həmin gün pediatra müraciət edin. Qıcolma, nəfəs darlığı, basanda solmayan səpgi və ya huşun pozulması zamanı dərhal 103 nömrəsinə zəng edin. Şübhə olduqda həmişə həkiminizlə məsləhətləşin.

Bəli. Peyvənd zərərsizləşdirilmiş mikroorqanizmlər və ya onların hissələri ilə uşağın immunitetini formalaşdırır. O, göy öskürək, difteriya, poliomielit kimi müalicəsi olmayan və ya ağır, qalıcı fəsad verən xəstəliklərdən qoruyur.

İmmunizasiya təkcə sizin uşağınızı deyil, bütün cəmiyyəti, o cümlədən hələ peyvənd ala bilməyən körpələri qoruyur. Peyvənd təqvimini təxirə salmayın.

Peyvənddən sonra yüngül hərarət, iynə yerində qızartı və ağrı ola bilər; bunlar adətən 1–2 günə keçir. Hərarət çox yüksəkdirsə və ya iki gündən artıq davam edirsə, uşaq saatlarla sakitləşmədən ağlayırsa, pediatra müraciət edin. Nəfəs darlığı, xırıltı, üzdə, dodaqlarda və ya boğazda şişkinlik, bütün bədəndə səpgi, qıcolma yaranarsa və ya uşağı oyatmaq çətindirsə, dərhal 103 nömrəsinə zəng edin.