Peyvənd məsləhəti

Bir çox valideyn peyvənddən çəkinir, suallarına isə çox vaxt internetdə, ziddiyyətli mənbələrdə cavab axtarır. Uzm. Dr. Nərmin Quluzadə bu suallara qəbulda, sakit və açıq şəkildə cavab verməyi vacib sayır. Çünki bəzi xəstəliklərin müalicəsi yoxdur — yalnız profilaktikası var.

Peyvənd məsləhətində nələr edilir?

Peyvənd kartının yoxlanılması. Uşağın hansı peyvəndləri, nə vaxt aldığı nəzərdən keçirilir və milli peyvənd təqviminə uyğunluğu qiymətləndirilir.

Gecikmiş dozalar. Xəstəlik, səfər və ya digər səbəblərdən buraxılmış peyvəndlər üçün uşağın yaşına uyğun tamamlama planı qurulur. Çox vaxt seriyanı yenidən başlamaq lazım olmur.

Sağlamlıq vəziyyətinin qiymətləndirilməsi. Hazırkı xəstəlik, allergiyalar, xroniki xəstəliklər və əvvəlki peyvəndlərə reaksiyalar soruşulur, uşaq müayinə olunur. Peyvəndin indi vurula biləcəyi, yoxsa təxirə salınmalı olduğu izah edilir.

Əlavə peyvəndlər. Milli təqvimdəki peyvəndlərlə yanaşı, valideynlər çox vaxt suçiçəyi, rotavirus və mövsümi qrip peyvəndləri barədə soruşur. Hər birinin faydası və vaxtı uşağın yaşına və vəziyyətinə görə müzakirə olunur.

Valideynlərin ən çox verdiyi suallar

“Ətrafımızda bu virus yoxdursa, niyə peyvənd vurdurmalıyıq?” Bu, Dr. Quluzadənin qəbulda ən çox eşitdiyi suallardandır. Onun cavabı aydındır: arxayınlaşmayaq. Ölkəmizdə qeydə alınmasa belə, dünyanın bir çox yerində poliomielit kimi təhlükələr hələ də qalır, sərhədlər isə açıqdır. Poliomielit qarşısı alına bilən bir iflicdir, peyvənd isə təhlükəsiz gələcəkdir.

“Peyvəndlər təhlükəlidirmi?” Xeyr. Peyvənd mikroorqanizmlərin zərərsizləşdirilmiş şəkildə orqanizmə yeridilməsidir və uşağın təbii immunitetini formalaşdırır. Göy öskürək, difteriya və poliomielit isə ömürlük fəsadlara yol aça bilən xəstəliklərdir. İmmunizasiya təkcə bir uşağı deyil, bütün cəmiyyəti qoruyur — peyvənd ola bilməyən körpələri və xəstə uşaqları da.

“Bu qədər peyvənd immuniteti yormurmu?” Uşağın immun sistemi hər gün saysız-hesabsız mikroorqanizmlə qarşılaşır. Təqvimdəki peyvəndlər bu yükü nəzərəçarpacaq dərəcədə artırmır. Milyonlarla uşağı əhatə edən geniş elmi araşdırmalar isə peyvəndlərlə autizm arasında əlaqə olmadığını göstərib.

Suçiçəyi, rotavirus və qrip

Suçiçəyi. Çox vaxt “zelyonka çəkmək kifayətdir” deyə yüngül sayılır. Lakin xroniki xəstəliyi və ya immun çatışmazlığı olan uşaqlarda beyin iltihabı (ensefalit), pnevmoniya və bronxit kimi ağır fəsadlar verə bilər. Səpgilərin qaşınması da infeksiyalaşma riskini artırır. Dr. Quluzadə suçiçəyi peyvəndini tövsiyə edir; uşaq yoluxsa belə, pediatr müayinəsi şərtdir.

Rotavirus. Körpələrdə və 5 yaşadək uşaqlarda şiddətli ishal, qusma və hərarət törədir, susuzlaşmaya səbəb ola bilər. Xüsusilə 2 yaşdan kiçiklər üçün təhlükəlidir. Rotavirus peyvəndi ilk aylarda, ağızdan damcı şəklində verilir və müəyyən yaş həddi var — buna görə onun vaxtını qaçırmamaq vacibdir.

Qrip (influenza). Payız-qış aylarında sürətlə yayılır: yüksək hərarət, baş, əzələ və boğaz ağrısı, öskürək və zəifliklə keçir. Amerika Pediatriya Akademiyası (AAP) 6 aylıq və daha böyük bütün uşaqlara hər il qrip peyvəndi vurulmasını tövsiyə edir. Mütəmadi əl yuma vərdişi və qapalı, izdihamlı məkanlardan uzaq durmaq da qorunmağa kömək edir.

Peyvənddən sonra

İynə yerində qızartı, şişkinlik, yüngül hərarət və bir-iki gün davam edən narahatlıq gözlənilən reaksiyalardır və adətən özü keçir. Uşağa bol maye verin, rahat geyindirin. Hərarət və ağrı üçün hansı dərmanın verilə biləcəyini əvvəlcədən pediatrınızdan soruşun.