Körpədə əmgək nədir və nə vaxt narahat olmalıyıq?
Bir çox valideyn əmgəyə toxunmaqdan qorxur. Əslində bu, beynin sağlam böyüməsi üçün təbii boşluqdur. Narahatlıq yaratmalı olan isə onun görünüşündəki dəyişiklikdir.
Əmgək kəllə sümükləri arasındakı təbii boşluqdur və beynin sağlam böyüməsinə imkan verir. Bir çox valideyn körpənin başındakı bu yumşaq nahiyəyə toxunmaqdan çəkinir, hətta bunun beynə zərər verəcəyindən qorxur. Bu qorxu əsassızdır: ona toxunmaq, başı yumaq körpəyə heç bir zərər vermir. Diqqət etməli olduğunuz şey onun görünüşündəki dəyişiklikdir: süstlük, narahatlıq və ya əmməkdən imtina ilə müşayiət olunan qabarıq əmgək təcili vəziyyətdir, çökük əmgək isə susuzlaşmanın əlaməti ola bilər.
Əmgək nədir?
Əmgəklər kəllə sümükləri arasında qalan, hələ sümükləşməmiş təbii boşluqlardır. Onlar iki vacib işi görür:
- doğuş zamanı başın doğuş yolundan rahat keçməsinə imkan verir;
- həyatın ilk aylarında sürətlə böyüyən beynə yer açır.
Müayinə zamanı əsasən iki əmgəyə baxılır: alın nahiyəsindəki böyük (ön) əmgək və başın arxasındakı kiçik (arxa) əmgək. Arxa əmgək adətən ilk aylarda, ön əmgək isə daha gec — çox vaxt 1–2 yaş arasında bağlanır. Hər körpədə bu müddət fərdidir və pediatr onu baş çevrəsinin artımı ilə birlikdə izləyir.
Əmgəyə toxunmaq zərərlidirmi?
Xeyr. Əmgəyin üzəri möhkəm birləşdirici toxuma ilə örtülüdür. Körpənin başını yumaq, darağı yüngülcə çəkmək, sığallamaq və həkim müayinəsi heç bir zərər vermir. Sakit körpədə əmgəyin yüngülcə nəbzlə birgə döyünməsi də normal haldır.
Əmgəyin qabarması — təcili vəziyyət ola bilər
Körpə sakit olduğu halda (ağlamadan, gərilmədən) əmgək qabarıq və gərgin görünürsə, bu, kəllədaxili təzyiqin artdığını göstərə bilər.
⚠️ Dərhal pediatra və ya təcili yardıma müraciət edin, əgər:
- əmgək qabarıqdır və körpədə süstlük, həddindən artıq yuxululuq var;
- körpə narahatdır, səbəbsiz ağlayır, əmməkdən imtina edir;
- qusma, qızdırma və ya qıcolma müşahidə olunur.
Səhəri gözləməyin — saatın neçə olmasından asılı olmayaraq müraciət edin. Qabarıq əmgəklə yanaşı süstlük, çətin oyanma, qusma, qızdırma, qıcolma və ya nəfəs çətinliyi varsa, dərhal 103 nömrəsinə zəng edin.
Əmgəyin çökməsi — susuzlaşma siqnalı
Çökük (içəri batmış) əmgək çox vaxt orqanizmin maye itirdiyini göstərir. Əsas səbəblər:
- qusma və ishal;
- kifayət qədər qidalanmamaq (az əmmək);
- isti havada və ya qızdırma zamanı artıq maye itkisi.
Çökük əmgəklə yanaşı bezlərin az islanması, ağız və dilin quruması, göz yaşının azalması müşahidə edilirsə, gecikmədən həkimə müraciət edin.
Pediatr müayinədə nəyə baxır?
Hər profilaktik müayinədə pediatr əmgəyin ölçüsünü və gərginliyini əllə yoxlayır, baş çevrəsini ölçərək onu yaşa uyğun böyümə cədvəli ilə müqayisə edir. Əmgəyin vaxtından çox tez və ya çox gec bağlanması, baş çevrəsinin həddindən artıq sürətli və ya yavaş artması əlavə müayinə tələb edə bilər. Buna görə müntəzəm pediatr nəzarəti vacibdir.
Körpənizin vəziyyətində belə dəyişikliklər gördükdə vaxt itirmədən həkiminizlə əlaqə saxlayın.
Qısa sual-cavab
Körpənin əmgəyinə toxunmaq beyninə zərər verirmi?
Xeyr. Əmgəyin üzəri möhkəm birləşdirici toxuma ilə örtülüdür. Ona yüngülcə toxunmaq, başı yumaq və ya həkim müayinəsi körpəyə heç bir zərər vermir.
Əmgək qabarıbsa nə etməli?
Körpə sakit vəziyyətdə olduğu halda əmgək qabarıqdırsa və bununla yanaşı süstlük, narahatlıq, qusma və ya əmməkdən imtina varsa, saatın neçə olmasından asılı olmayaraq dərhal pediatra və ya təcili yardıma (103) müraciət edin.
Əmgəyin çökməsi nəyi göstərir?
Çökük əmgək çox vaxt orqanizmin maye itirdiyini — susuzlaşmanı göstərir. Səbəbi qusma, ishal və ya kifayət qədər qidalanmamaq ola bilər. Bu halda gecikmədən həkimə müraciət etmək lazımdır.
Bu məqalə maarifləndirmə məqsədi daşıyır və həkim müayinəsini əvəz etmir. Övladınızın vəziyyəti ilə bağlı qərarı pediatrınızla birlikdə verin. Təcili hallarda 103 nömrəsinə zəng edin.
